“Een rijke speelleeromgeving.”
We zeggen het vaak.
Maar als ik een willekeurige kleutergroep binnenloop, zie ik vooral een kleine huishoek met plastic servies en nog volop kansen om spel te verdiepen.
Een rijke speelleeromgeving heeft in elke kleutergroep drie stevige basishoeken: een huishoek, een bouwhoek én een zandwatertafel. Niet in de gang of gedeeld met een andere groep, maar in élke groep zodat kinderen volop tijd krijgen om er te spelen en leerkrachten kunnen inspelen op wat er gebeurt.
In de komende weken duiken we dieper in deze drie basishoeken, zodat ook jouw hoek een verlengstuk wordt van je aanbod in de kring. Zo gaat het leren spelenderwijs verder waar jouw instructie stopt. Want zeg eens eerlijk: ontstaan de beste inzichten bij jou aan de vergadertafel of bij de koffieautomaat? In deze eerste bijdrage pleit ik voor een prominente rol van de huishoek.
Hoe maak je van de huishoek een rijke speelleerkans?
In veel lokalen treffen we een relatief kleine huishoek aan met slechts enkele materialen. Dat is jammer want wie ziet hoeveel leerkansen hier verscholen liggen, begrijpt dat de huishoek een prominente plek in het lokaal verdient.
Jonge kinderen leren in samenhang (van Oers-de Bruin, 2014). Taal, rekenen en sociale vaardigheden komen samen in de huishoek. Vanuit sociaal-constructivistische inzichten weten we dat kinderen leren in betekenisvolle contexten die aansluiten bij hun beginsituatie. De huishoek ís zo’n context: een veilige plek waar kinderen kunnen ontdekken, oefenen en samen betekenis geven aan spel.
De inrichting van je huishoek biedt volop kansen om doelgericht spel te stimuleren, passend bij je aanbodsdoelen. Denk bijvoorbeeld door het toevoegen van een klok aan de muur, een kookwekker of keukenweegschaal als vast onderdeel van de inrichting. Zo kunnen kinderen al spelenderwijs oefenen met tijd en meten en wordt het spel in de hoek een verlengstuk van je aanbod in de kring.
Vier tips voor een rijke huishoek
- Kijk eens kritisch naar de grootte van je huishoek en welke materialen er in jouw huishoek liggen. Met welke materialen kun je de kinderen in jouw huishoek prikkelen? Bekijk ook eens de SLO aanbodsdoelen jonge kind. Met welke materialen kunnen kinderen spelenderwijs aan deze doelen werken?
- Maak gebruik van echte materialen waar het kan; echte materialen stimuleren het spel en verhogen de betrokkenheid. Denk bijvoorbeeld aan het servies. Met een ‘echt’ servies zullen kinderen automatisch voorzichtig spelen en ervaringen opdoen terwijl plastic bekertjes en bordjes zullen uitnodigen om te gooien. Is er een tafelkleed en zijn er ovenwanten om de taart uit de oven te pakken? Kunnen kinderen door de materialen makkelijk in een rol komen en verbanden leggen tussen materialen, functies en zo oplossingen bedenken.
- Neem dagelijks tijd om het spel te observeren. Waar zitten de kinderen in hun spelontwikkeling? Hoe kun je aansluiten bij het spel, het spel verbreden en verrijken? Kun je het aanbod in de kring laten doorsijpelen in het spel? Het landelijk expertisecentrum Jonge Kind biedt een praktisch toepasbare inzichten voor ontwikkeling en begeleiding van rollenspel. Download hier de PDF.
- Tot slot misschien wel de belangrijkste tip: houd de huishoek een huishoek en bouw hem niet om tot themahoek. Dat kost niet alleen veel tijd, het doet ook geen recht aan de spelontwikkeling van jonge kinderen. Richt liever elders in het lokaal een themahoek in, of wanneer dit niet past op de gang. Waarom dit een rijke kans biedt? Kinderen verkennen vanuit een huishoek de themahoek. De huishoek kan in grote lijnen het gehele jaar blijven zoals hij is. Wissel per thema bijvoorbeeld de kleding en seizoen producten of voeg een item toe dat past bij een thema, denk aan regenlaarzen of een gieter. Komt er bijvoorbeeld een dierenwinkel als themahoek bij het thema wij verzorgen de dieren? Speel dan dat er een huisdier in de huishoek komt en stimuleer op deze manier het spel tussen de huishoek en themahoek.
Tijdens onze scholings- en begeleidingstrajecten maken we vaak gebruik van een basismaterialenlijst voor een rijke huishoek, passend bij onze visie en afgestemd op de niveaus van leren en ontwikkelen van jonge kinderen. In de praktijk zien we dat kleine aanpassingen in de inrichting een groot effect hebben op de spelkwaliteit en op het doelgericht werken aan aanbodsdoelen.
Benieuwd hoe jullie huishoek ervoor staat? We delen graag onze basismaterialenlijst.
