“Een rijke speelleeromgeving.”
In veel kleutergroepen heeft de bouwhoek een vaste plek. Een paar blokken, bakken met constructiemateriaal en kinderen die ‘lekker spelen’. Maar kijk je echt goed, dan zie je veel meer. Door bouwen ontwikkelen kinderen zich als geheel, als totaliteit. Allerlei ontwikkelingsaspcten vallen samen (Beets Kessens & van der Heijden, 2013).
We schreven al eerder over de huishoek en de zandwatertafel. In dit artikel zoomen we in op de bouw- en constructiehoek. Want wanneer je deze hoek bewust inricht, ontstaat er een plek waar kinderen spelend leren en zich breed ontwikkelen.
Van hoek naar leerwerkplaats
Vaak blijft het spel in de bouwhoek een beetje hetzelfde. Kinderen bouwen een toren, gooien hem om en beginnen opnieuw. Zinvol voor een vroege ontwikkelingsfase, maar er kan meer. Met een rijk en doordacht aanbod help je kinderen ook een stap verder. Ze gaan problemen oplossen, samenwerken en zich echt verdiepen in hun spel. Dat zit niet enkel in méér materialen, maar in de juiste keuzes.
Allereerst mag de bouw- en constructiehoek een stuk groter zijn dan wat we doorgaans tegenkomen. Jonge kinderen moeten de ruimte hebben om groots te bouwen (Ashiabi, 2007). En wanneer jij er zelf ook nog bij kunt, is dat helemaal mooi.
De Haagse Set, mag echt niet ontbreken. Met deze blokken bouwen kinderen met hun hele lijf. Door de vaste maat passen de blokken goed op elkaar en ontdekken kinderen spelenderwijs balans, verhoudingen en ruimtelijk inzicht. Elke toren of brug biedt weer nieuwe kansen om te meten, vergelijken en oplossingen te bedenken.
Aanvullen met betekenisvolle materialen
Naast de basisblokken kun je de bouw- en constructiehoek verrijken met materialen die het spel verdiepen. Denk aan plankjes, buizen en verbindingsstukken, wereldspelmateriaal of loose parts. Daarmee kan het spel groeien tot fantasiespel, rollenspel en denkwerk.
Wat vaak onderschat wordt; de bouwhoek zit vol rekenkansen. Zelfs wanneer kinderen ‘slechts’ blokken stapelen en weer om laten vallen, wordt er volop gesjouwd, geteld en vergeleken. Hier ontstaan ook de eerste samenwerkingen. Belangrijke rekentaal komt tot leven: hoog, hoger dan, hoogst, groter, grootst, aantallen, synchroon tellen… Wanneer je zonder dat je het de kinderen oplegt een spiegel, meetlinten, een duimstok of een rolmaat toevoegt, wordt het spel nog rijker.
De rol van de leerkracht
‘Early childhood teachers have a role to play in making play a developmental and learning experience for young children.’ (Ashiabi, 2007)
Een rijk spel in de bouw- en constructiehoek vraagt ook iets van de leerkracht. Kijk dagelijks: wat gebeurt er echt? Zijn de kinderen betrokken bezig? Proberen kinderen zichzelf te overtreffen? Oftewel: zijn ze in ontwikkeling? Door goed te kijken, kun je gerichter kiezen voor materialen en vragen stellen die het spel verdiepen. Speel zelf mee op de mat.
De bouwhoek ontmaskerd? Misschien is dit wel de plek waar het echte leren begint. Met deze snelle check zie je meteen hoe jouw bouwhoek ervoor staat:
- Is de bouwhoek groot genoeg? Kunnen er meerdere kinderen écht spelen en de materialen makkelijk pakken en opruimen? Denk eens aan een grote mat die je kunt uitrollen wanneer kinderen in de bouwhoek spelen.
- Heeft het bouwwerk betekenis? Dieren, auto’s, wegen, poppetjes, dino’s, … zorgen al gauw voor een rijker spel.
- Gebruik een spiegel tegen de wand of de kast. Zo ervaren kinderen meerdere perspectieven en stimuleer je symmetrie in hun bouwwerken.
- Zijn alle bouwfases mogelijk met ruimte en materiaal? Hang de bouwfases op. Vooral handig voor jezelf: wat is de volgende stap?
- Werk met verschillend constructiemateriaal. Wissel door het jaar heen om het spel uitdagend te houden.
- Een boek in elke hoek! Dus ja, ook in de bouwhoek. Een boek met bouwwerken, ontwerpideeën, een bouwtekening of voorbeelden die doelgerichte activiteiten stimuleren.
- Bouw samen in de (kleine) kring. Kijk wat er ontstaat en durf hoge verwachtingen uit te spreken.
- Gebruik eens andere materialen om te bouwen. Sponsjes, eierdozen, bekertjes of juist met hele grote dozen. Wie maakt de gekste bouwwerken?
Tijdens onze scholings- en begeleidingstrajecten maken we vaak gebruik van een basismaterialenlijst voor een rijke bouwhoek, passend bij onze visie en afgestemd op de niveaus van leren en ontwikkelen van jonge kinderen. In de praktijk zien we dat kleine aanpassingen in de inrichting een groot effect hebben op de spelkwaliteit en op het doelgericht werken aan aanbodsdoelen.
Benieuwd hoe jullie bouwhoek ervoor staat? We delen graag onze basismaterialenlijst.
