“Onderwijs moet niet alleen kennis overdragen, maar leerlingen helpen ontdekken wie ze zijn en hoe ze zich verhouden tot de wereld.”
Met die overtuiging ontwikkelde Pien de Meijer het nieuwe concept EigenlijkWijs. Het biedt scholen een kader om onderwijs opnieuw in te richten: thematisch, betekenisvol en stevig geworteld in burgerschap vanuit het gedachtegoed van Algemene Culturele Vorming (ACV). Daarbij staat niet alleen de ontwikkeling van de leerling centraal, maar ook het vakmanschap van de leraar. Leraren krijgen de ruimte en tools om vanuit inhoud en visie te werken, hun expertise in te zetten en zich verder te ontwikkelen als professionals die onderwijs écht vormgeven.
Uit OMJS Magazine #12 (november 2025)
Tekst: Pien de Meijer
Burgerschapsperspectieven als rode draad
In EigenlijkWijs staan zes leergebieden centraal, die samen – vanuit algemene culturele vorming – de kern vormen:
- Ik als Burger – mijn rol in de samenleving;
- Ik en Jij – relaties en onderlinge verbondenheid;
- De Wereld – mondiale vraagstukken en duurzaamheid;
- Wie ben ik? – identiteit en persoonlijke groei;
- Ik denk dus ik ben – kritisch en filosofi sch denken;
- Kunst in ontwikkeling – expressie, creativiteit en verbeeldingskracht.
Door thema’s als diversiteit, mediawijsheid, filosofie en kunst te integreren, ontstaat een curriculum dat niet alleen vakoverstijgend is, maar ook diep persoonlijk en maatschappelijk relevant. Zo werk je zowel aan burgerschapsvorming als aan een duurzame integratie van cultuureducatie.
De kracht van de leercirkel
Een van de basisprincipes binnen ACV is de leercirkel: vijf fasen die het leerproces zichtbaar maken, namelijk verwonderen, oriënteren, onderzoeken, uitvoeren en reflecteren. Leren wordt zo een cyclisch proces, waarin leerlingen telkens weer nieuwe vragen stellen en zichzelf uitdagen. Het gaat niet om kant-en-klare antwoorden, maar om het ontwikkelen van een onderzoekende en reflectieve houding.
”“EigenlijkWijs daagt ons uit om niet te denken in eindpunten, maar in nieuwe vragen binnen de ontwikkeling.”
Meer dan losse bouwstenen
Het bijzondere aan EigenlijkWijs is dat het niet slechts een inspiratiebron of methode is, maar een volledig aanbod. Het combineert wereldoriëntatie, burgerschap, sociaal-emotionele ontwikkeling, digitale geletterdheid én onderzoekend leren tot een samenhangend geheel.
Zo ontstaat geen versnippering meer tussen vakken en projecten, maar een geïntegreerd curriculum dat van leerlijn tot lespakket alles biedt wat een school nodig heeft. Voor teams betekent dit houvast, maar ook ruimte om keuzes te maken die passen bij hun eigen onderwijsvisie en de behoeften van hun leerlingen.
Reflectievragen voor jouw school
- Ons curriculum legt nadruk op persoonlijke ontwikkeling naast kennisoverdracht.
- We werken regelmatig met thema’s die vakgebieden verbinden.
- Leerlingen krijgen ruimte voor zelfexpressie, creativiteit en reflectie.
- Burgerschapsvorming is geen apart vak, maar een doorlopende lijn in ons onderwijs.
- We gebruiken formatief handelen om ontwikkeling zichtbaar te maken.
- Er is aandacht voor samenwerking, dialoog en maatschappelijke vraagstukken.
Tip Tel je vinkjes. Hoeveel heeft jouw school er al? En welke punten verdienen nog aandacht?
Wat merk jij als leraar van EigenlijkWijs?
Met de invoering van EigenlijkWijs ga je merken dat:
- je meer houvast krijgt. Je werkt vanuit duidelijke doelen en een doorlopende leerlijn. Je weet waar je naartoe werkt en hebt materiaal om dat concreet in te vullen.
- je vakmanschap centraal staat. Je hebt ruimte om je eigen expertise en creativiteit in te zetten bij het ontwerpen van activiteiten. Het boek geeft richting, maar jij geeft ze kleur.
- je samenwerkt als team. Je staat er niet alleen voor. Je leert als team thema’s uitwerken, van leerdoel tot activiteit, zodat er schoolbreed samenhang ontstaat.
- je onderwijs overzichtelijker wordt. Wereldoriëntatie, burgerschap, cultuureducatie, sociaal-emotionele ontwikkeling, digitale geletterdheid en onderzoekend leren komen niet meer los van elkaar, maar versterken elkaar in één thema.
- je leerlingen anders reageren. Doordat thema’s betekenisvol en samenhangend zijn, zie je meer betrokkenheid, nieuwsgierigheid en eigenaarschap in de klas.
- je tijd wint in voorbereiding. Je hoeft niet telkens te zoeken of losse lessen aan elkaar te knopen. Het materiaal biedt een volledig aanbod, van leerlijn tot lespakket.
Kortom: je krijgt een stevige basis, een duidelijke structuur en tegelijk de ruimte om je vakmanschap te laten zien.
