Tekst: Floortje Dekker
Ontdekken hoe de beste schoolleider in jou floreert, is vooral een persoonlijke ontwikkelreis door zowel theorie als praktijk. Maar wél een die je in gezamenlijkheid maakt.
Hoe dat precies werkt, vertellen drie docenten en twee deelnemers graag zelf.
Docenten Hens, Monique & Henk
‘Het vak van schoolleider is een mooi, maar veeleisend vak. Het vraagt een grote verscheidenheid aan vaardigheden en je bevindt je in een enorm krachtenveld. Zo moet je veel kennis hebben, verder leren kijken dan je eigen bubbel en complexe dynamieken snappen en kunnen beïnvloeden.’ Aan het woord is docent Henk van der Pas, opleiding Schoolleider Basisbekwaam en opleiding Schoolleider Vakbekwaam. Hij weet als geen ander dat goede coaching onontbeerlijk is om deelnemers, via persoonlijke groei, ook professioneel te laten groeien. ‘We onderzoeken samen waarom bepaalde dingen voor iemand in de praktijk ingewikkeld zijn, onderbouwen dat met theoretische kennis en komen tot inzichten waarmee deelnemers vervolgens meteen aan de slag kunnen.’
”Als leider ben je onderdeel van het systeem, je staat er niet boven.
Leren loslaten
Laura van Oort volgde beide opleidingen. Dat heeft haar veel gebracht. Ze ontdekte bijvoorbeeld dat het niet het eind van de wereld betekent om iets (nog) niet te weten of om een situatie niet meteen volledig te kunnen overzien. Ze vond veel steun bij haar leerteamcoach Henk, maar ook bij het leerteam zelf. In elke opleiding worden leerteams geformeerd waarbinnen deelnemers elkaar helpen, samen sparren, bij elkaar op schoolbezoek gaan, elkaar stukken lezen, intervisies houden en nog veel meer. Laura: ‘Ik hou van structuur, van weten waar ik aan toe ben. Ik heb gaandeweg de opleidingen geleerd om vertrouwen te hebben als ik geen volledige controle heb. Mede door mijn leerteamgenoten ervaarde ik dat ik kan loslaten. Ze gaven me bijvoorbeeld net dat zetje waardoor ik kon denken: ‘Ik kom er wel, alleen nu weet ik nog niet hoe. Ik moet gewoon even verder puzzelen.’ Zo help je elkaar en leer je steeds van elkaars praktijkcases.’
Leidinggeven doe je niet alleen
Monique is sinds dit leerjaar docent Schoolleider Basisbekwaam. Ze was voorheen zelf schoolleider en weet dus precies waarover ze praat. ‘Vanochtend begeleidde ik een leerteam en daar benoemde iemand dat de opleiding zoveel meer invalshoeken op leiderschap bracht. Er is niet maar één manier. Door de ervaringen binnen leerteams en door schoolbezoeken ontstaat een verruimde blik.’ Monique noemt nog een andere eyeopener; als leider ben je onderdeel van het systeem, je staat er niet boven. Er bestaat ook zoiets als gespreid leiderschap. Docent Hens Galjaard, opleiding Schoolleider Vakbekwaam, beaamt dit. Zij zag mensen tijdens de studiereis naar Wales helemaal aangaan op ‘you are not the only leader’. Ze vertelt: ‘Deelnemers dachten vooraf vooral kennis te vergaren over directief leiderschap. Maar we gaan juist in op de ‘zachtere’ kant, zoals het verbinden van mensen en het creëren van eigenaarschap.’
Wisselend perspectief
Alle drie docenten geven aan hoe belangrijk en veelzijdig het perspectief is dat je steeds weer op een andere manier inneemt.
Kun je als schoolleider loskomen van de waan van de dag, flexibel meebewegen? Kun je op tijd in- en weer uitzoomen van kleine context – wat betekent een verandering binnen een rooster – naar grotere context; wat hoop je te kunnen bijdragen aan het leven van een kind. Heb je een helder omgevingsbewustzijn? Wat betekent bijvoorbeeld de fysieke plek die je school in de wijk heeft voor het onderwijs dat je biedt. Lukt het je om het perspectief van een ander in te nemen, een vaardigheid door Hens bestempeld als perspectivistische lenigheid.
Allemaal zaken die aandacht krijgen, ogen openen en waarmee deelnemers, gerelateerd aan hun eigen praktijk, aan de slag gaan.
Gewaagde stap
Rutger Hende volgde beide opleidingen. Hij ontdekte na Basisbekwaam dat hij een switch wilde maken en sprong daarop in het diepe. Na tien jaar in het Speciaal Basisonderwijs besloot hij ontslag te nemen, maakte het lopende schooljaar af en vond voor aanvang van het nieuwe een plek die beter aansloot bij zijn ambities. ‘Ik ging kritischer naar mezelf kijken en naar wat de school nodig had’, legt hij uit.
Met goede begeleiding vanuit Onderwijs Maak Je Samen kwam hij terecht bij een andere stichting in een andere regio; op een basisschool in het Brabantse Vlierden ging Rutger een traject in als directeur in opleiding. Van daaruit volgt hij nu Vakbekwaam. ‘Normaal ben ik heel behoudend en stippel ik alles ver van tevoren helemaal uit. Ik heb in de opleiding Basisbekwaam geleerd om breder te kijken en me breder te ontwikkelen. Mijn overstap voelde als een gewaagde, maar zeer weloverwogen keuze.
Het is mooi dat je met de docenten vanuit OMJS niet alleen je opdrachten kunt bespreken, maar dat er ook ruimte is voor existentiëlere vragen. Ze zijn een objectieve sparringpartner met veel kennis, waarmee je open en met een gerust hart kunt spreken over zaken op je werkplek of carrièrestappen.’
”Het gaf mij bevestiging en verdieping.
Goud
Het ‘samen leren effect’ is er niet alleen onder de deelnemers. Ook docenten leren constant bij, van elkaar en van de deelnemers in de leerteams. Monique en Hens zijn dankbaar dat ze een stukje van de reis die nieuwe leiders maken, hun groei en ontwikkeling die daarmee gepaard gaat, mogen meebeleven. Hens: ‘Dat verrijkt mijn blik ook weer, het leren werkt écht twee kanten op.’ Henk besluit dat het voor hem ‘goud’ is om deelnemers hun eigen stappen te zien maken en hen in de praktijk te zien bloeien.’
Een groot avontuur
Zowel Laura als Rutger – hun opleiding Vakbekwaam is nu bijna afgerond – kijken heel tevreden terug. ‘Professionaliseren betekent ook je netwerk uitbreiden met capabele mensen. Mijn leerteamgenoten zijn zeker blijvende contacten’, aldus Rutger. Laura heeft het gevoel beide opleidingstrajecten niet alleen zelf, maar daarnaast heel erg sámen te hebben doorlopen. ‘Het was een avontuur met pieken en dalen. Onderweg vulde ik mijn rugzak. Met die inhoud werk ik nu bewuster en meer onderbouwd. Het gaf mij bevestiging en verdieping.’ Rutger sluit zich daarbij aan: ‘Het bracht me onvoorzien inderdaad een groot avontuur, zónder bepaalde eindbestemming. Super leerzaam.’
Aan het woord waren
Laura van Oort
Alumnus opleiding Schoolleider Basisbekwaam én Vakbekwaam bij OMJS
Rutger Hende
Alumnus opleiding Schoolleider Basisbekwaam én Vakbekwaam bij OMJS
Monique Dekker
Docent opleiding Schoolleider Basisbekwaam
Hens Galjaard
Docent opleiding Schoolleider Vakbekwaam
Henk van der Pas
Docent opleiding Schoolleider Basisbekwaam & Vakbekwaam
